Αναρτήσεις

Το σφάλμα της υποτίμησης του αντιπάλου

Εικόνα
Αλέξανδρος Αλεξανδράκης, «Μέχρις Εσχάτων». Η νίκη του Ελληνικού Στρατού στα βουνά της Βορείου Ηπείρου, κατά τη διάρκεια του Ελληνοϊταλικού Πολέμου του 1940–41, αναδεικνύει την τεράστια ψυχική δύναμη, τον ηρωισμό και τη μαχητικότητα που χαρακτηρίζουν διαχρονικά το ελληνικό έθνος. Οι Έλληνες πρόγονοί μας δεν έπαψαν να ζουν μαχόμενοι από τα τέλη του 19ου αιώνα έως και τα τέλη της δεκαετίας του 1940. Ο Μακεδονικός Αγώνας, οι Βαλκανικοί Πόλεμοι, ο Α΄ Παγκόσμιος Πόλεμος, η Μικρασιατική Εκστρατεία, η πληθώρα ένοπλων αντάρτικων αγώνων, από την Ήπειρο και τη Μακεδονία μέχρι τον Πόντο κι αργότερα, το αντάρτικο στα ελληνικά βουνά, αποτελούν παραδείγματα αυτής της πραγματικότητας. Πολλοί υποτίμησαν τη μαχητική ικανότητα του ελληνικού λαού και, τις περισσότερες φορές, η εκτίμησή τους αυτή αποδείχθηκε απολύτως εσφαλμένη. Χαρακτηριστικό είναι το εξής γεγονός: Το 1909, η Οθωμανική Αυτοκρατορία έπνεε τα λοίσθια, γονατισμένη οικονομικά και ταπεινωμένη από τις παραχωρήσεις στις Μεγάλες Δυνάμεις. Τον Απρί...

Τα βασικά γνωρίσματα της αλεξανδρινής στρατηγικής

Εικόνα
August Petrtyl, «Μέγας Αλέξανδρος».   Η στρατηγική του Μεγάλου Αλεξάνδρου στην εκστρατεία εναντίον της Περσικής Αυτοκρατορίας ξεχωρίζει, πρώτα απ’ όλα, επειδή συνέδεε τη στρατιωτική δράση με έναν ευρύτερο (γεω)πολιτικό σκοπό: μια διαδικασία κατάλυσης της αχαμενιδικής εξουσίας και εγκαθίδρυσης μιας νέας πολιτικής τάξης. Η σύγχρονη έρευνα υπογραμμίζει ότι τα κίνητρα του Αλεξάνδρου δεν μπορούν να περιοριστούν στην ιδέα ενός πολέμου «εκδίκησης» ή «απελευθέρωσης», καθώς η κατάκτηση εδαφών, η απόκτηση πλούτου, η επέκταση της εξουσίας και η διεκδίκηση της βασιλικής κυριαρχίας στην Ασία αποτελούσαν κεντρικούς άξονες της πορείας του. Ο Έλληνας λογοτέχνης Ρένος Αποστολίδης είχε παρατηρήσει πως ο νεαρός Μακεδόνας ωθούνταν αμιγώς από «προσωπικό ιμπεριαλισμό». Όπως χαρακτηριστικά σημειώνει ο David J. Lonsdale στο βιβλίο του «Alexander the Great: Lessons in Strategy» (2007): «The dominant factor in his success was Alexander himself.» [μτφρ: «Ο καθοριστικός παράγοντας της επιτυχίας του ήταν ο ...

ΗΠΑ, Ιράν και «εφαρμογή οργανωμένης βίας»

Εικόνα
 «Η Δύση κυριάρχησε στον κόσμο όχι με την υπεροχή των ιδεών της ή των αξιών ή της θρησκείας, αλλά μάλλον με την υπεροχή της στην εφαρμογή οργανωμένης βίας. Οι δυτικοί συχνά ξεχνούν αυτό το γεγονός, οι μη δυτικοί, ποτέ.» ― Σάμιουελ Χάντιγκτον (1927-2008) Σπάνια έχω βρει φράσεις που να συμπτυκνώνουν εξαιρετικές ιστορικές παρατηρήσεις σε λίγες μόνο προτάσεις. Επίσης, έχω ξαναγράψει για τον Χάντιγκτον στο παρελθόν. Η «εφαρμογή οργανωμένης βίας» είναι αυτή που έχτισε τις ευρωπαϊκές αποικιακές αυτοκρατορίες, είναι όμως και αυτή που οδήγησε στους βιαιότατους ενδοευρωπαϊκούς πολέμους του 20ου αιώνα. Την σκυτάλη στην συντήρηση αυτής της δυνατότητας από το τέλος του Β' ΠΠ την έχουν αναλάβει —σχεδόν αποκλειστικά, πλέον— οι ΗΠΑ, οι οποίες έχουν χτίσει ένα πολιτικό-οικονομικό-νομισματικό σύστημα που επιτρέπει στον μηχανισμό ασφαλείας τους (υπηρεσίες πληροφοριών & ένοπλες δυνάμεις) να έχει πρακτικά απεριόριστους πόρους, χωρίς καμία σύγκριση με όσα έχουν στη διάθεσή τους όλα τα υπόλοιπα κρ...

Dominique Venner - «Είμαι από τη χώρα των δέντρων και των δασών»

Εικόνα
  «Είμαι από τη χώρα των δέντρων και των δασών, των βελανιδιών και των αγριογούρουνων, των αμπελιών και των επικλινών στεγών, των επών και των παραμυθιών, του Χειμερινού Ηλιοστασίου και του Αγίου Ιωάννη του καλοκαιριού. Είναι μια απάντηση σε όσους ισχυρίζονται ότι η Ευρώπη δεν ξέρει η ίδια τι είναι. Είναι ένας τρόπος να πω ότι αναζητώ καταφύγιο μέσα μου, όσο πιο κοντά γίνεται στις ρίζες μου και όχι σε μια απόσταση που μου είναι ξένη. Το καταφύγιο όπου πηγαίνω να μαζευτώ είναι το βαθύ και μυστηριώδες δάσος της καταγωγής μου. Το ιερό μου βιβλίο είναι η Ιλιάδα καθώς και η Οδύσσεια, ιδρυτικά και αποκαλυπτικά ποιήματα της ευρωπαϊκής ψυχής. Αυτά τα ποιήματα αντλούν από τις ίδιες πηγές με τους κελτικούς και τους γερμανικούς θρύλους, των οποίων την άρρητη πνευματικότητα εκδηλώνουν με ανώτερο τρόπο. Άλλωστε δεν με ενδιαφέρουν οι χριστιανικοί αιώνες. Ο καθεδρικός ναός της Chartres είναι μέρος του σύμπαντός μου με τον ίδιο τρόπο όπως το Stonehenge ή ο Παρθενώνας. Αυτή είναι η κληρονομιά που π...

Παναγιώτης Κονδύλης - «Η ισχύς στη σκέψη του Θουκυδίδη»

Εικόνα
 Στή συγκυρία ἐκείνη τῆς ἱστορίας τῶν ἰδεῶν, μέσα στήν ὁποία τό πρόβλημα τῆς ἰσχύος τέθηκε γιά πρώτη φορά μ’ ὅλη του τή φιλοσοφική ἔνταση, διαγράφηκαν κιόλας ξεκάθαρα τόσο οἱ δυνατές βασικές τοποθετήσεις ὅσο καί ἡ θεμελιώδης δομή τῶν ἀντίστοιχων ἐπιχειρημάτων. Γι’ αὐτό καί ἡ ἀντιπαράθεση ἀνάμεσα στή σοφιστική καί στόν Πλάτωνα κατέχει πρωτεύουσα θέση μέσα στή φιλοσοφική ἱστορία τοῦ προβλήματος τῆς ἰσχύος καί μέσα στήν ἱστορία τῆς φιλοσοφίας ἐν γένει. Οἱ σοφιστές, αὐτοί οἱ philosophes maudits [«καταραμένοι φιλόσοφοι», οι φιλόσοφοι που θεωρήθηκαν αιρετικοί ή προκλητικοί] τῆς ἀρχαιότητας, ἀνακάλυψαν τόν παράγοντα τῆς ἰσχύος καί ἀνέπτυξαν τή θεωρία τους γιά τήν ἀντίθεση μεταξύ Φύσεως (ἤ ἰσχύος) καί Νόμου (ἤ ἠθικῆς) μέσα στό εὐρύ πλαίσιο μίας ἀντιμεταφυσικῆς καί σχετικιστικῆς τοποθέτησης, ἡ ὁποία ἔδωσε τό ἀρνητικό ἔναυσμα γιά τήν ἀντίστροφη πλατωνική σύνδεση τοῦ πρωτείου τῆς ἠθικῆς μέ μιάν ὁρισμένη μεταφυσική. Ὄχι ὁ Σωκράτης, ὅπως διατείνεται ὁ θρύλος πού διαμορφώθηκε τό ἀργότερο ἀπό τήν...

Η ανέξοδη ρητορεία και η ύβρις των Νεοελλήνων

Εικόνα
Προσαλέντης Αιμίλιος (1859-1926), «Το Θωρηκτό "Αβέρωφ" στην Κωνσταντινούπολη», περ. 1921.   Όσο εμείς ατενίζουμε τους προγόνους μας αφ' υψηλού, μειδιώντας για τον «υπέρμετρο ιδεαλισμό» και τον «μεγαλοϊδεατισμό» τους, τόσο πιο βαθιά κυλιόμαστε στη δική μας παρακμή και στη διεθνή μας ασημαντότητα.  Ναι, έκαναν λάθη — πώς αλλιώς; Τα λάθη τους ήταν το τίμημα μιας πολεμικής εποχής ταραγμένης, γεμάτης ανακατατάξεις, μιας εποχής που ούτε εμείς θα αντέχαμε. Από την ασφαλή θέση του μελλοντικού παρατηρητή, είναι εύκολο να παριστάνεις τον προφήτη μετά Χριστόν· αλλά ας μην τρέφουμε αυταπάτες: αν βρισκόμασταν στη θέση τους, πιθανότατα θα είχαμε συρθεί στα ίδια αδιέξοδα και θα φαινόμασταν κατώτεροι στα περισσότερα.  Αυτοί οι Έλληνες, των αρχών του εικοστού αιώνα, ήταν ανώτεροί μας σχεδόν σε όλα. Και δεν μιλώ απλώς για την τόλμη τους να σηκώσουν το βάρος της εδαφικής ολοκλήρωσης με πολέμους και θυσίες. Μιλώ για το ειδικό τους βάρος στο διεθνές στερέωμα – ένα βάρος που σήμερα φαντάζει άπ...

Π. Πιπινέλης - Ο Εθνικισμός των Αρχαίων Ελλήνων

Εικόνα
  Απόσπασμα από το βιβλίο του Παναγιώτη Πιπινέλη «Ο Εθνικισμός ως κίνησις πνευματική και πολιτική», Πάτρα 1951, Αχαϊκή Εταιρεία, σσ. 9-10:  Ημείς οι Έλληνες, όπως και εις πολλά άλλα πράγματα, επί του προκειμένου είχομεν ίσως πρώτοι διακρίνει την ουσίαν του θέματος και πρώτος μεταξύ ημών, εις την εποχήν όπου ακόμη η Ιστορία η Ελληνική, μετά κόπου απεσπάτο από το έπος και τον μύθον, ο Τυρταίος διέγραψε εις ολίγας αποφασιστικάς φράσεις όλην την έννοιαν και το περιεχόμενον του Εθνικισμού. Διότι έγραφεν ο Τυρταίος : « θυμῷ γῆς περί τῆσδε μαχώμεθα καὶ περί παίδων θνήσκωμεν ψυχῶν μηκέτι φειδόμενοι.»  Εις την έννοιαν την καθαρώς αγωνιστικήν του Ομηρικού έπους, όπου η θυσία της ανθρωπίνης υπάρξεως εγίνετο από μίαν τάξιν αριστοκρατικήν και εν ονόματι ενός ιδεώδους καθαρώς αγωνιστικού, υπεκατέστησεν ο Τυρταίος την έννοιαν του κοινωνικού συνόλου, της Πατρίδας, «τῆς Γῆς ταύτης». Κατά το έπος, όπως γνωρίζετε, ο ήρως επολέμα δια την δόξαν όπως είπεν ο Αλκύνοος προς τους Γέροντας του Βασ...