Αναρτήσεις

Η ανέξοδη ρητορεία και η ύβρις των Νεοελλήνων

Εικόνα
Προσαλέντης Αιμίλιος (1859-1926), «Το Θωρηκτό "Αβέρωφ" στην Κωνσταντινούπολη», περ. 1921.   Όσο εμείς ατενίζουμε τους προγόνους μας αφ' υψηλού, μειδιώντας για τον «υπέρμετρο ιδεαλισμό» και τον «μεγαλοϊδεατισμό» τους, τόσο πιο βαθιά κυλιόμαστε στη δική μας παρακμή και στη διεθνή μας ασημαντότητα.  Ναι, έκαναν λάθη — πώς αλλιώς; Τα λάθη τους ήταν το τίμημα μιας πολεμικής εποχής ταραγμένης, γεμάτης ανακατατάξεις, μιας εποχής που ούτε εμείς θα αντέχαμε. Από την ασφαλή θέση του μελλοντικού παρατηρητή, είναι εύκολο να παριστάνεις τον προφήτη μετά Χριστόν· αλλά ας μην τρέφουμε αυταπάτες: αν βρισκόμασταν στη θέση τους, πιθανότατα θα είχαμε συρθεί στα ίδια αδιέξοδα και θα φαινόμασταν κατώτεροι στα περισσότερα.  Αυτοί οι Έλληνες, των αρχών του εικοστού αιώνα, ήταν ανώτεροί μας σχεδόν σε όλα. Και δεν μιλώ απλώς για την τόλμη τους να σηκώσουν το βάρος της εδαφικής ολοκλήρωσης με πολέμους και θυσίες. Μιλώ για το ειδικό τους βάρος στο διεθνές στερέωμα – ένα βάρος που σήμερα φαντάζει άπ...

Π. Πιπινέλης - Ο Εθνικισμός των Αρχαίων Ελλήνων

Εικόνα
  Απόσπασμα από το βιβλίο του Παναγιώτη Πιπινέλη «Ο Εθνικισμός ως κίνησις πνευματική και πολιτική», Πάτρα 1951, Αχαϊκή Εταιρεία, σσ. 9-10:  Ημείς οι Έλληνες, όπως και εις πολλά άλλα πράγματα, επί του προκειμένου είχομεν ίσως πρώτοι διακρίνει την ουσίαν του θέματος και πρώτος μεταξύ ημών, εις την εποχήν όπου ακόμη η Ιστορία η Ελληνική, μετά κόπου απεσπάτο από το έπος και τον μύθον, ο Τυρταίος διέγραψε εις ολίγας αποφασιστικάς φράσεις όλην την έννοιαν και το περιεχόμενον του Εθνικισμού. Διότι έγραφεν ο Τυρταίος : « θυμῷ γῆς περί τῆσδε μαχώμεθα καὶ περί παίδων θνήσκωμεν ψυχῶν μηκέτι φειδόμενοι.»  Εις την έννοιαν την καθαρώς αγωνιστικήν του Ομηρικού έπους, όπου η θυσία της ανθρωπίνης υπάρξεως εγίνετο από μίαν τάξιν αριστοκρατικήν και εν ονόματι ενός ιδεώδους καθαρώς αγωνιστικού, υπεκατέστησεν ο Τυρταίος την έννοιαν του κοινωνικού συνόλου, της Πατρίδας, «τῆς Γῆς ταύτης». Κατά το έπος, όπως γνωρίζετε, ο ήρως επολέμα δια την δόξαν όπως είπεν ο Αλκύνοος προς τους Γέροντας του Βασ...

Ernst Jünger - Καταιγίδα από Ατσάλι (Βιβλιοκρισία)

Εικόνα
  Ernst Jünger, «Καταιγίδα από Ατσάλι» σε μιά πρόσφατη, νέα ελληνική έκδοση από τις Εκδόσεις Eurobooks που κυκλοφόρησε μόλις τον Νοέμβριο του 2024. Καθώς κλείνει το έτος, επέλεξα να το αποχαιρετίσω διαβάζοντας αυτό το πολύ σημαντικό έργο του Jünger, ενός εθελοντή στρατιώτη και μετέπειτα αξιωματικού του Γερμανικού Στράτου στο Δυτικό Μέτωπο του Πρώτου Παγκοσμίου Πολέμου. Το βιβλίο αυτό είναι σημαντικό, κυρίως επειδή δεν αποτελεί μυθοπλασία, αλλά καταγραφή των ημερών και των μαχών του Πολέμου, καθώς και της ζωής των στρατιωτών. Αυτό όμως που το ανεβάζει πολλά επίπεδα πάνω από τις υπόλοιπες μαρτυρίες, είναι το λογοτεχνικό ταλέντο, η ευρεία παιδεία και το ατσάλινο πνεύμα του Jünger. Άλλωστε, η αναγνώρισή του ακόμα και στη μεταπολεμική Γερμανία ως κορυφαίου συγγραφέα μόνο τυχαία δεν είναι. Οι σκηνές που περιγράφει είναι πολύ σκληρές, όπως σκληρή ήταν η διαβίωση στα χαρακώματα του Α'ΠΠ. Οι μάχες του Πεζικού στην πρώτη γραμμή, ήταν πολύνεκρες. Δεν διανοούμαι να μετρήσω πόσες φορές αναφέρο...

Anton Raphael Mengs - Ένας οραματιστής του Νεοκλασικισμού

Εικόνα
Παρνασσός (1757)  Ο Άντον Ραφαέλ Μενγκς (1728–1779) θεωρείται μία από τις κορυφαίες μορφές του Νεοκλασικισμού, σηματοδοτώντας την καλλιτεχνική μετατόπιση από το Μπαρόκ και το Ροκοκό προς την κλασική αναβίωση. Με καταγωγή από τη Βοημία και διεθνή παρουσία, ο Μενγκς συνδύασε τη θεωρητική γνώση με τη δεξιοτεχνία, ενώ οι φιλοσοφικές και καλλιτεχνικές του αναζητήσεις συνέβαλαν στην αναδιαμόρφωση της ευρωπαϊκής τέχνης. Άντον Ραφαέλ Μενγκς, Αυτοπρωσοπογραφία Από την Πρώιμη Εκπαίδευση στη Δόξα της Αυλής  Ο Μενγκς εκπαιδεύτηκε από τον πατέρα του, Ισμαήλ Μενγκς, αυλικό ζωγράφο στη Σαξονία, γεγονός που του παρείχε μια αυστηρή, κλασικιστική κατάρτιση. Τα πρώτα του βήματα έγιναν στη Ρώμη, όπου σπούδασε ανατομία και σχέδιο υπό την καθοδήγηση του Μάρκο Μπενεφιάλ, ενώ αργότερα μαθήτευσε δίπλα στον Σεμπαστιάνο Κόνκα, γνωστό Μπαρόκ ζωγράφο. Ήδη από την εφηβεία του, ο Μενγκς είχε αναγνωριστεί ως παιδί-θαύμα, εντυπωσιάζοντας με τη χρήση του παστέλ στα πορτρέτα του. Έργα αυτής της περιόδου, όπως τ...

Ο Άρνο Μπρέκερ και η Αρχαία Ελλάδα

Εικόνα
  Άρθρο του Γιώργου Πισσαλίδη* Έκλεισαν στις 19 Ιουλίου [του 2010], 110 χρόνια από την γέννηση του γλύπτη Άρνο Μπρέκερ, που εκπροσώπησε καλύτερα από οποιονδήποτε άλλον, το πάντρεμα αρχαιοελληνικού και γερμανικού πολιτισμού που αποζητούσε η εθνικιστική Γερμανία του Μεσοπολέμου. Ενός καλλιτέχνη που έχει αναγνωρισθεί ως ένας από τους γίγαντες του νεοκλασικισμού του 20ου αιώνα και που το έργο του ανακαλύπτεται εκ νέου από ένα κοινό κουρασμένο από τις διάφορες μόδες της σύγχρονης Τέχνης. O Άρνο Μπρέκερ γεννήθηκε στις 19 Ιουλίου 1900, στο Έμπενφελντ, μια κωμόπόλη έξω από το Βούπερταλ, κοντά στο Ντύσελντροφ. Ο πατέρας του υπήρξε λιθοτόμος και γλύπτης, κοντά στον οποίο μαθήτευσε επί έξι χρόνια όταν τελείωσε το επαγγελματικό γυμνάσιο.   Διχασμένος ανάμεσα σε κλασικισμό και μοντερνισμό Το 1920 σπουδάζει στην Κρατική Σχολή Καλών Τεχνών του Ντύσελντροφ, όπου έχει για δασκάλους τον Ουβέρτο Νέτζερ στην γλυπτική και τον Βίλχελμ Κράιζ, μαθητή του Χίλντερμπραντ, στην αρχιτεκτονική. Στην διάρκε...

Ο Arno Breker και η φιλελληνική του δράση στα απομνημονεύματα ενός Έλληνα διπλωμάτη

Εικόνα
  O Arno Breker (1900-1991) Ποιός ήταν ο διπλωμάτης Αλέξης Κύρου, στα απομνημονεύματα του οποίου εντοπίζουμε τις αναφορές στον Arno Breker;  Ο Αλέξης Κύρου (1901-1969), γιός του εκδότη της Εφημερίδος «Εστία» Άδωνι Κύρου, υπήρξε ένας διαπρεπής Έλληνας διπλωμάτης, κυπριακής καταγωγής. Εισήλθε στη διπλωματική υπηρεσία το 1923, σε ηλικία μόλις 22 ετών.  Υπηρέτησε σε σημαντικές, για την ελληνική εξωτερική πολιτική, πρεσβείες και προξενεία, μεταξύ των οποίων στη Κωνσταντινούπολη, στη Κύπρο, το Βερολίνο, το Βελιγράδι προπολεμικά. Μετά τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο, συμμετείχε ως μέλος στην ελληνική αντιπροσωπεία στη Διάσκεψη Ειρήνης του Παρισιού (1946-1947), όπου η Ελλάδα εξέφρασε τις διεκδικήσεις της από τις ηττημένες χώρες του πολέμου.  Από το 1947 έως και το 1953, για επτά συναπτά έτη, ο Αλέξης Κύρου ήταν ο μόνιμος Αντιπρόσωπος της Ελλάδος στον νεοσύστατο ΟΗΕ , και ανέπτυξε σημαντική δράση στην οποία θα αναφερθουμε παρακάτω. Τη διετία 1952-53 υπήρξε και εκπρόσωπος της χώ...

Φρ. Νίτσε - Η Βούληση για Δύναμη των αρχαίων Ελλήνων

Εικόνα
Αrturo Stagliano, «Κεφαλή ενός Έλληνα πολεμιστή»   «Ἐγὼ δὲ μυρίστηκα "ὡραῖες ψυχές", "χρυσές μετριότητες" κι ἄλλες ἀρετὲς στοὺς Ἕλληνες, οὔτ᾽ ἔμεινα νὰ θαυμάζω, ἂς ποῦμε, σ᾽ αὐτοὺς κάνα ἤρεμο μεγαλεῖο, τὸ ἰδεῶδες τους φρόνημα, τὴν ὑψηλή τους ἁπλότητα ἀπὸ τέτοιαν "ὑψηλὴν ἀφέλεια" (μιὰ niaiserie allemande καὶ τίποτα παραπάνω) μὲ προστάτεψε ὁ μέσα μου ψυχολόγος. Ἴσα-ἴσα ἐγὼ εἶδα τὸ ἰσχυρότερο ἔνστικτό τους: τὴ βούληση γιὰ Δύναμη· τοὺς εἶδα νὰ τρέμουν μπροστὰ στὴ βίαιη ἔκρηξη τούτης τῆς ὁρμῆς... εἶδα πὼς ὅλοι τους οἱ θεσμοὶ γεννήθηκαν ἀπὸ μέτρα προστασίας ἔναντι τῆς ἐκρηκτικῆς ὕλης ποὺ ἔκαιγε στὰ σωθικά τους. Ἡ τεράστια ἐσωτερικὴ ἔνταση ξέσπαγε τότε πρὸς τὰ ἔξω, ἀποφορτιζόμενη σὲ τρομερὲς κι ἀδυσώπητες ἐχθροπραξίες: ἡ μιὰ πόλη χυμοῦσε νὰ ξεσκίσει τὶς σάρκες τῆς ἄλλης, γιὰ νὰ μπορέσουν οἱ πολῖτες τους νὰ βροῦν ἡσυχία μὲ τὸν ἑαυτό τους. Πρώτη ἀνάγκη: ἡ εὐρωστία· γιατὶ ὁ κίνδυνος πανταχοῦ παρών. Τὰ λαμπρά, τὰ μεγαλειώδη σώματα τῶν Ἑλλήνων, ὁ παράτολμος ρεαλισμός ...